İşleminiz gerçekleştirilirken lütfen bekleyiniz.

Please wait


Makale Detayları

[Türkçe .pdf]
DAĞBAŞI SKARN YATAKLARININ JEOLOJİK, MİNERALOJİK VE JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ (ARAKLI-TRABZON, KD TÜRKİYE)
Başlık: DAĞBAŞI SKARN YATAKLARININ JEOLOJİK, MİNERALOJİK VE JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ (ARAKLI-TRABZON, KD TÜRKİYE)
Yazarlar: Yılmaz DEMİR
Anahtar Kelimeler: Dağbaşı Skarn Yatağı, Skarn Mineralojisi, Skarn Jeokimyası, Dağbaşı Granitoyidi, Araklı-Trabzon
Özet:

Dağbaşı skarn cevherleri Üst Kretase yaşlı Dağbaşı granitoyidi ile Liyas yaşlı volkanitler içindeki Berdiga Formasyonu’na ait kireçtaşı blok ve merceklerinin granitoyide en yakın olduğu zonlar boyunca ekzoskarn tipte gelişmiştir. Prograd (ilerleyen) evrede erken ve geç evre şeklinde iki farklı aşamada granat ve piroksen oluşumu tanımlanmıştır. Erken evrede oluşan granatlar baskın grosüler tipte olup piralspit içerikleri kısmen yüksektir (And0-0.81Grs59.69-78.65 Prs21.35-38.11). Erken evreye ait piroksenler ise diyopsit-hedenberjit arasında değişen bileşime (Hed24.44-31.81Diy67.3-76.99Joh0.52-0.88) sahiptir. Geç evreye ait granatlar yüksek andradit içeriği (And74.67-100Grs0-22.8 Prs0-4.51), piroksenler ise artan johansenit içeriği (Hed22.17-62.63Diy0-36.2Joh31.86-76.69) ile karakteristiktir. Geç evrede oluşan granatların yüksek andradit içerikleri Cu-Fe tip skarnlar ile benzerlik sunarken, piroksenlerin yüksek johansenit içerikleri ve Mn/Fe oranları Zn tip skarnlar ile benzerlik sunmaktadır. Andradit içeriği yüksek bu granatlar oksitlenmiş skarn tipine işaret etmekte ve skarnın epizonal bir plütonizma ile ilişkili olabileceğini göstermektedir. Zonlu granatlarda, merkezden dışa doğru artan And/Grs oranları da skarnın giderek artan oksitlenme derecesine işaret etmektedir. Retrograd (gerileyen) evreye ait mineraller epidot, tremolit-aktinolit, kuvars, kalsit ve klorit şeklindedir. Magnetit ve hematitler ile birlikte gözlenen pirotit, pirit, kalkopirit, sfalerit ve galen skarnın gerileyen evresinde oluşan cevher mineralleridir. Köprüüstü cevherinde bulunan galenlerin % 1.18 ile % 1.43 arasında değişen Ag içeriği, bu cevherin gümüş potansiyelinin olduğunu düşündürmektedir.

Dağbaşı granitoyidi, yüksek K’lu (% 2.38 - 3.75 K2O) kalk-alkali, peralümin-metalümin geçişli (A/CNK=0.88-1.23) olup volkanik yay granitoyidi özelliği göstermektedir. Monzogranit, diyorit, granodiyorit ve tonalit şeklinde zonlanmaların gözlendiği Dağbaşı granitoyidi skarn zonları boyunca granodiyorit bileşimlidir. Skarn zonları boyunca gözlenen granodiyoritin çeşitli ana ve iz element içerikleri Fe, Cu ve Zn tipi skarn oluşturan granitoyitlere benzerlikler sunarken, skarnın uzağında böyle bir ilişki gözlenmez. Bundan dolayı Dağbaşı skarnlarında oksitli cevher minerallerinin yanında sülfürlerin gözlenmesi, skarn mineralojisinin, granitoyidin jeokimyasal özelliklerine bağlı olarak şekillendiğini göstermektedir.

Details

[English .pdf]
GEOLOGICAL, MINERALOGICAL, AND GEOCHEMICAL PROPERTIES OF THE DAĞBAŞI SKARN ORES (ARAKLI-TRABZON, NE TURKEY)
Title: GEOLOGICAL, MINERALOGICAL, AND GEOCHEMICAL PROPERTIES OF THE DAĞBAŞI SKARN ORES (ARAKLI-TRABZON, NE TURKEY)
Authors: Yılmaz DEMİR
Keywords: Dağbaşı Skarn Ore, Skarn Mineralogy, Skarn Geochemistry, Dağbaşı Granitoid, Araklı-Trabzon
Abstract:

The Dağbaşı skarn ores have developed as an exoskarn type along the nearest border of Upper Cretaceous Dağbaşı Granitoid and block- and lens-shaped limestones of Berdiga Formation which are located in the Liassic volcanic rocks. Early and late stage garnet and pyroxene occurrences were defined in the prograde stage skarn mineralization. The early garnets are predominantly grossular type with higher pyralspite content (And0–0.81Grs59.69–78.65 Prs21.35–38.11). The early pyroxenes have a composition ranging from diopside to hedenbergite (Hed24.44–31.81Diy67.3–76.99Joh0.52–0.88). The late garnets are characterized by high andradite content (And74.67–100Grs0–22.8Prs0–4.51) and the late pyroxenes by increasing johannsenite content (Hed22.17–62.63Diy0–36.2Joh31.86–76.69). The high andradite content of late garnets is similar to that of Cu–Fe-type skarn deposits, whereas the higher johannsenite contents and Mn/Fe ratios of pyroxenes are similar to those of Zn-type skarn deposits. These higher andradite contents of the late stage garnets indicate an oxidized-type skarn and also that the skarn may be associated with the shallow emplacement of Dağbaşı Granitoid. The increasing And/Grs ratios of the zoned garnets, from core to rim, also point to the increasing degree of oxidation of the skarn. The retrograde skarn minerals are epidote, tremolite-actinolite, quartz, calcite, and chlorite. The ore minerals, formed in the retrograde skarn stage, are mainly composed of magnetite and hematite with lesser amounts of pyrrhotite, pyrite, chalcopyrite, sphalerite, and galena. The Ag content of the galena, ranging from 1.18 to 1.43 wt%, found in the Köprüüstü ore, suggests that this ore may have significant silver potential.

Dağbaşı Granitoid shows high-K (2.38–3.75% K2O), calc-alkaline, metaluminous–peraluminous transitional (A/CNK = 0.88–1.23) and volcanic arc type characteristics. The granitoid shows zonation in terms of monzogranite, diorite, granodiorite, and tonalite, but the composition along the skarn zones is mostly granodiorite. The various main and trace element contents of the granodiorite observed along the skarn zones show many similarities with those of Fe-, Cu-, and Zn-type skarn-related granitoids, whereas there is no clear relation between the skarn type and composition of outher granitoids. Therefore, the presence of sulfur phases in addition to the oxide ore minerals in Dağbaşı skarns suggests that the geochemical characteristics of granitoid had a large effect on the skarn type and mineral composition.



 
MTA Bilgi İşlem Koordinatörlüğü - 2013/2018