İşleminiz gerçekleştirilirken lütfen bekleyiniz.

Please wait


Makale Detayları

[Türkçe .pdf]
Türkiye’nin Nadir Yer Element (NYE) kaynaklari: Özelliklerine ve kökenlerine genel bir bakış
Başlık: Türkiye’nin Nadir Yer Element (NYE) kaynaklari: Özelliklerine ve kökenlerine genel bir bakış
Yazarlar: Hüseyin ÖZTÜRK, NURULLAH HANİLÇİ, SİNAN ALTUNCU, CEM KASAPÇI
Anahtar Kelimeler: Nadir yer element jeokimyası, karbonatit, şeyl, boksit, Türkiye,
Özet:

Türkiye’nin nadir yer element (NYE) yatağı ve cevherleşmeleri, jeolojik ortamları ve kökenine göre dörte ayrılabilir. Birincisi, hafif nadir  yer elementlerince (HNYE)  zengin, karbonatit-alkali magmatitlerle ilişkili yataklardır. En iyi bilinen örnekleri Kızılcaören (Eskişehir) ve Kuluncak (Malatya) yatakları olup sırasıyla %2.9 ve %0.7 TNYE tenörüne sahiptir ve La-Ce  zenginleşmeleri tipiktir. Düşük TNYE tenörüne sahip Keban (%0.05) ve Divriği (% 0.13) cevherleşmeleri floritçe zengindir ve bu dört oluşumun da NYE desenleri, floritlerdeki sıvı kapanımların homojenleşme sıcaklığı ve tuzlulukları benzerdir. İkincisi Bolkardağı bölgesindeki Triyas şeylleri ve bunlardan oluşan boksitlerdir. Bunlarda Ağır Nadir Yer Element (ANYE) zenginleşmesi tipiktir,  boksitler ve boksitlerin protoliti şeyllerin TNYE tenörü yaklaşık % 0.15’dır. Bunlar Çin’deki granitik kayaçların üzerinde gelişen killerle ilişkili “iyon adsorpsiyon tip” yataklara jeokimyasal açıdan benzerdir. Üçüncüsü, Çanaklı (Burdur) yatağı ile temsil edilen U, Th, ANYE ve manyetit, zircon, rutil vb. ağır minerallerce zengin plaser tip yataktır ve ortalama %0.08 TNYE tenörüne sahiptir. Dördüncü NYE potansiyel kaynağı fosforitlerdir. Bu kayaçlar dünyanın büyük NYE kaynağını oluşturmakla birlikte, Türkiye’nin Kretase Mazıdağı  fosfatları çok düşük (40 pm) TNYE içermektedir ve açıkça ekonomik değildir.İyon adsorpsiyon tip yatakların aranması ve işletilmesi sürecinde halk sağlığı problemi yaşanmaması nedeniyle, Bolkardağı  yöresindeki NYE’ce zengin boksitlerin rezerv miktarlarının araştırılması ve kazanım teknolojilerinin geliştirilmesi  önemli  görülmektedir.

 

Details

[English .pdf]
Rare Earth Element (REE) resources of Turkey: An overview of their formation types
Title: Rare Earth Element (REE) resources of Turkey: An overview of their formation types
Authors: Hüseyin ÖZTÜRK, NURULLAH HANİLÇİ, SİNAN ALTUNCU, CEM KASAPÇI
Keywords: Rare earth element geochemistry, carbonatite, shale, bauxite, Turkey,
Abstract:

The Rare Earth Elements (REE) deposits and mineralizations of Turkey can be divided into four types based on their geological setting and types of formations. The first type are deposits associated with carbonatite-alkaline magmatic rocks rich in Light Rare Earth Elements (LREE). The best known examples of this type are the Kızılcaören (Eskişehir) and Kuluncak (Malatya) deposits. There is a typical enrichment in terms of La-Ce. The average grade of Total Rare Earth Element (TREE) is 2.9% in the Kızılcaören deposit and 0.7% in the Kuluncak deposit. Keban (0.05% TREE) and Divriği (0.13% TREE) F-REE mineralizations resemble the Kızılcaören and Kuluncak deposits in terms of fluid inclusions and ore chemistry. The geological environments with the second type of REE potential are shaley-clayey schists and bauxites formed by them, and the enrichment of Heavy Rare Earth Elements (HREE) is typical. The TREE grade is about 0.15% in bauxites and in slates which are the protoliths of bauxites in the Bolkardağı region. These formations are geochemically similar to “ion adsorption type” deposits associated with lateritic clay on the weathered granitic rocks of China. The third is the placer type and represented by the Çanaklı (Burdur) deposit. It is enriched by U, Th and HREE and heavy metals such as; magnetite, zircon, rutile and etc. The average TREE percentage of the deposit is around 0.08%. The fourth REE potential source of Turkey is phosphorites. Although phosphorites are regarded as the world's largest REE potential, the Mazıdağ phosphate deposits of Turkey is insignificant in terms of REE, and the TREE amounts are 40 ppm in average.

 

https://dx.doi.org/10.19111/bulletinofmre.471205

 


 
MTA Bilgi İşlem Koordinatörlüğü - 2013/2019