İşleminiz gerçekleştirilirken lütfen bekleyiniz.

Please wait


Makale Detayları

[Türkçe .pdf]
Kurucaşile – Cide Dolayının Jeolojisi
Başlık: Kurucaşile – Cide Dolayının Jeolojisi
Yazarlar: Okan TÜYSÜZ
Anahtar Kelimeler: İstanbul Zonu, Batı Karadeniz Havzası, Ulus Havzası, Cide-Kurucaşile, Stratigrafi
Özet:

İstanbul Zonu üzerindeki Cide-Kurucaşile yöresi KB Anadolu ve Karadeniz’in jeolojik evriminin anlaşılması açısından önemlidir. Bölgenin görülür en alt birimi Karbonifer yaşlı kömürlü karasal çökellerdir. Permiyen yaşlı karasal Çakraz Formasyonu ile üzerinde yer alan Triyas yaşlı gölsel Çakrazboz Formasyonu Paleozoyik istifini uyumsuz olarak örter. Daha üstteki Dogger yaşlı Himmetpaşa Formasyonu kısa ömürlü bir deniz istilasını temsil etmektedir. Dogger ve daha yaşlı birimler üzerinde Kimmericiyen’de başlayan transgresyon Berriaziyen’e kadar bir karbonat platformunun gelişimine yol açmış, bu platform daha sonra yükselerek son bulmuştur. Geç Barremiyen’de öncekine oranla çok daha sınırlı ikinci bir karbonat platformu gelişmiş, ardından bölge derinleşmiştir. Senomaniyen bölgesel bir yükselme ve aşınma dönemidir. Bölgedeki ilk etkili volkanizma Orta Turoniyen’de başlamıştır. Bu dönemde volkanik ve volkanojenik kırıntılıların çökelimi ile yaşıt normal faylar, bunların önünde fay önü çökelleri gelişmiş ve bölge düzensiz bir topoğrafya kazanmıştır. Orta-Geç Santoniyen’de volkanizma bir süreliğine susmuş, bölge hızla alçalarak bütünüyle derin bir deniz ortamı haline gelmiştir. Bu olaylar bölgenin kıtasal kabuğunun koparak Batı Karadeniz yayardı havzasında okyanusal kabuğunun gelişmeye başladığını belirtmektedir. Kampaniyen’de volkanizma yeniden, ancak bu defa çok daha şiddetli olarak başlamış, kısa süre sonra ise biterek yerini Karadeniz’in güney kıta kenarı çökellerini temsil eden pelajik çökellere bırakmıştır. Maastrihtiyen’de bölge güneyden itibaren sıkışıp yükselmeye başlamış, bu yükselim kuzeyde Karadeniz, güneyde ise Devrek Havzası’na türbidit gereci sağlamış, bölgede Orta Eosen’e kadar silisiklastik türbiditler çökelmiştir. Orta Eosen sonunda tüm bölgenin yükselerek denizel ortamların yok olmasını takiben yoğun sıkışma etkisi altında kalan bölgede kuzey verjanslı bindirmeler gelişmiş, böylece bölge bir kıvrım-bindirme kuşağı haline gelmiştir. Bu sıkışma rejimi varlığını olasılıkla günümüzde de sürdürmektedir.

10.19111/bulletinofmre.884651

Details

[English .pdf]
Kurucaşile – Cide Dolayının Jeolojisi
Title: Kurucaşile – Cide Dolayının Jeolojisi
Authors: Okan TÜYSÜZ
Keywords: İstanbul Zonu, Batı Karadeniz Havzası, Ulus Havzası, Cide-Kurucaşile, Stratigrafi
Abstract:

İstanbul Zonu üzerindeki Cide-Kurucaşile yöresi KB Anadolu ve Karadeniz’in jeolojik evriminin anlaşılması açısından önemlidir. Bölgenin görülür en alt birimi Karbonifer yaşlı kömürlü karasal çökellerdir. Permiyen yaşlı karasal Çakraz Formasyonu ile üzerinde yer alan Triyas yaşlı gölsel Çakrazboz Formasyonu Paleozoyik istifini uyumsuz olarak örter. Daha üstteki Dogger yaşlı Himmetpaşa Formasyonu kısa ömürlü bir deniz istilasını temsil etmektedir. Dogger ve daha yaşlı birimler üzerinde Kimmericiyen’de başlayan transgresyon Berriaziyen’e kadar bir karbonat platformunun gelişimine yol açmış, bu platform daha sonra yükselerek son bulmuştur. Geç Barremiyen’de öncekine oranla çok daha sınırlı ikinci bir karbonat platformu gelişmiş, ardından bölge derinleşmiştir. Senomaniyen bölgesel bir yükselme ve aşınma dönemidir. Bölgedeki ilk etkili volkanizma Orta Turoniyen’de başlamıştır. Bu dönemde volkanik ve volkanojenik kırıntılıların çökelimi ile yaşıt normal faylar, bunların önünde fay önü çökelleri gelişmiş ve bölge düzensiz bir topoğrafya kazanmıştır. Orta-Geç Santoniyen’de volkanizma bir süreliğine susmuş, bölge hızla alçalarak bütünüyle derin bir deniz ortamı haline gelmiştir. Bu olaylar bölgenin kıtasal kabuğunun koparak Batı Karadeniz yayardı havzasında okyanusal kabuğunun gelişmeye başladığını belirtmektedir. Kampaniyen’de volkanizma yeniden, ancak bu defa çok daha şiddetli olarak başlamış, kısa süre sonra ise biterek yerini Karadeniz’in güney kıta kenarı çökellerini temsil eden pelajik çökellere bırakmıştır. Maastrihtiyen’de bölge güneyden itibaren sıkışıp yükselmeye başlamış, bu yükselim kuzeyde Karadeniz, güneyde ise Devrek Havzası’na türbidit gereci sağlamış, bölgede Orta Eosen’e kadar silisiklastik türbiditler çökelmiştir. Orta Eosen sonunda tüm bölgenin yükselerek denizel ortamların yok olmasını takiben yoğun sıkışma etkisi altında kalan bölgede kuzey verjanslı bindirmeler gelişmiş, böylece bölge bir kıvrım-bindirme kuşağı haline gelmiştir. Bu sıkışma rejimi varlığını olasılıkla günümüzde de sürdürmektedir.

10.19111/bulletinofmre.884651



 
MTA Bilgi İşlem Koordinatörlüğü - 2013/2021